• Soorten energie en panelen

    Zonne-energie wordt op verschillende manieren 'geoogst'. We spreken hier voornamelijk over de zonne-energie waarbij direct elektriciteit wordt opgewekt. Dit kan met meerdere soorten panelen. Dat lees je hieronder in meer detail.

    Soorten zonne-energie

    Zonne-energie kan op meerdere manieren worden gewonnen: door van de zonnestraling de hitte te gebruiken, of door deze direct in elektriciteit om te zetten. In Nederland zijn beide principes in gebruik, ondanks dat veel mensen nog denken dat de zon te weinig schijnt om rendabel te zijn. Dat is niet langer het geval. Lees daarvoor verder ook haalbaarheid.

    De straling zal doorgaans met zonnepanelen (fotovoltaïsche, ofwel PV-panelen) worden omgezet in elektriciteit. Warmte wordt meestal in zonnecollectoren gebruikt om water te verwarmen. Echter, met andere methoden kan warmte ook worden omgezet in elektriciteit. Warmtestraling van de zon wordt vaak eerst gebundeld met spiegels (CSP - Concentrated Solar Power, geconcentreerde zonne-energie). Warmteverschillen zullen daarna zorgen dat een mechanisme in beweging wordt gezet (zoals met een Stirling-motor). Een dynamo (turbine) zorgt dan doorgaans voor opwekking van elektriciteit.


    voorbeeld van een zonnecollector

    Op deze site spreken we voornamelijk over zonnepanelen, dus voor elektriciteit. Deze vinden we in Nederland veruit het meest. Zonnecollectoren, die samen met een warmwaterboiler ook als 'zonneboiler' bekend zijn, dragen zorg voor warm water. De installaties waarbij warmte wordt omgezet in elektriciteit, vinden we in Nederland niet of nauwelijks. Deze zijn meer geschikt voor warme landen. Het gaat dan vaak over grote installaties.


    voorbeeld van zonnepanelen

    De principes voor haalbaarheid, terugverdientijd etc. gelden grotendeels ook voor zonnecollectoren. Bijvoorbeeld: schaduw op een zonnepaneel of zonneboiler zal in beide gevallen een verlies in opbrengst met zich meebrengen. Echter, een zonneboiler 'draait' juist beter bij grotere hitte, terwijl het rendement van een zonnepaneel minder wordt als het zeer warm wordt.

    Nog meer weten over zonne-energie? Zie dan bijvoorbeeld de pagina op Wikipedia. Of kijk ook daar voor nog meer informatie over zonnepanelen en zonnecollectoren.

    Soorten zonnepanelen

    De panelen die je op het dak ziet, zijn meestal qua kleur richting donkerblauw of richting zwart. Dit zijn respectievelijk polykristallijne en monokristallijne panelen. Daarnaast zijn er amorfe panelen ('dunne film'), die je bij ons minder ziet.

    'Mono' betekent 'één', dus de cellen op het paneel bestaan uit één kristal. 'Poly' betekent veel, ofwel cellen bestaan uit meerdere kristalfragmenten. 'Amorf' is letterlijk 'zonder vorm': dit zijn geen kristallen meer maar is eerder te omschrijven als poeder (bijkomende eigenschap: flexibel). Deze zijn bovendien beter bestand tegen temperatuurswisselingen. Men kan zich voorstellen dat mono het duurste is om te produceren maar per oppervlakte het hoogste rendement geeft. Amorf is precies het tegengestelde;poly heeft een iets lager rendement en is dus iets voordeliger dan mono.


    Van links naar rechts mono, poly en amorf

    De praktijk is dat het verschil tussen mono en poly weinig uitmaakt. Twee redenen: het rendement wordt negatief beïnvloed door hogere temperaturen. Bij felle zon zal een zwart paneel iets warmer worden dan een blauw, waardoor het rendement iets lager is. Bovendien presteren bij meer bewolkt weer de blauwe juist iets beter. Kun je blauwe dus beter in de schaduw zetten? Dat nooit. Zie daarvoor verder de pagina over haalbaarheid. En voor wie het nog niet duidelijk was: panelen hoeven dus niet in de (volle) zon te staan om elektriciteit op te wekken. Dat doen ze ook bij bewolkt weer (maar wel minder).

    Een belangrijke eigenschap van de prestaties van een paneel is het piekvermogen, uitgedrukt in Wp (Watt-piek). Dit is de energie (Joule) per tijdseenheid (1 seconde) die een paneel maximaal kan leveren onder standaardomstandigheden, zoals gelijke temperatuur en intensiteit van de straling. De omstandigheden moeten standaard zijn om panelen onderling te kunnen vergelijken. In werkelijkheid zijn de omstandigheden uiteraard niet standaard en zo kan hetzelfde paneel in de Sahara of Australië veel meer energie leveren dan in Nederland.

    In het geval van zwarte panelen zien we ook steeds meer volledig zwarte panelen. Dat houdt in dat niet-zwarte onderdelen zwart zijn gemaakt. Dit is een esthetische kwestie. Ze worden vaak verkocht onder namen als 'Blackline', 'Full black', 'All Black' en zijn iets duurder.

    Is dit technologisch geweld nu wel duurzaam? Lees daarover verder op de volgende pagina.